Welke muziek mag je onder een reel van je bedrijf zetten?

Mag je een bekend nummer onder een zakelijke reel zetten?

Meestal niet. Muziek die je op je privételefoon onder een filmpje zet valt onder de afspraken die de platformen met de rechthebbenden hebben gemaakt, en die afspraken gaan over gewoon delen, niet over een post waarin je je eigen zaak laat zien.

Je hebt eindelijk gefilmd hoe de eerste bakken uit de oven komen. Twintig seconden, goed licht, en in je hoofd zit allang het nummer dat er precies onder past. Precies dat nummer is het nummer dat je niet mag gebruiken.

Meta schrijft zelf dat de gelicentieerde muziekbibliotheek niet voor alle soorten accounts en niet in alle landen beschikbaar is, en wijst je dan naar de Geluidencollectie met rechtenvrije muziek. Dat merk je meestal aan een kortere lijst dan je op je privételefoon gewend bent.

Voor pagina's van organisaties noemt Meta drie wegen: muziek in het publieke domein, oftewel een gratis maar beperkte keuze, muziek uit de Geluidencollectie, en muziek waarvoor je zelf een licentie regelt bij de rechthebbenden. Het liedje dat vanochtend in je hoofd zat staat niet in dat rijtje.

Zie het niet als een regel die speciaal tegen jou bedacht is. Een nummer is iemands werk, net als de foto's van de fotograaf die jij inhuurde. Wie het zakelijk gebruikt, betaalt ervoor.

Waarom ligt muziek bij een bedrijf anders dan privé?

Omdat een post over je eigen zaak zakelijk gebruik is, en daarvoor gelden andere afspraken dan voor een filmpje van je verjaardag. Buma/Stemra legt dat verschil het duidelijkst uit.

Een gebruiker van social media heeft volgens Buma/Stemra normaal gesproken geen eigen licentie nodig om een video met muziek te delen op Instagram, Facebook of YouTube, omdat de licenties van die platformen dat dekken. Gebruik in een commerciële context, bijvoorbeeld als merk, bedrijf of influencer, vraagt daarbovenop een synchronisatielicentie. Die synchronisatierechten zitten niet in de licenties van de platformen, en zonder zo'n licentie is het volgens Buma/Stemra een inbreuk op het auteursrecht.

Er komt bij dat op één nummer twee soorten rechten rusten. Op de muziek en de tekst zit auteursrecht, dat loopt via Buma/Stemra. Op de opname die je hoort zitten naburige rechten, en die regelt Sena op grond van de Wet op de naburige rechten namens de musici en de producent. Wil je een bestaand nummer echt gebruiken, dan heb je met allebei te maken.

Ondernemersplein, de site van de Rijksoverheid voor ondernemers, zegt het kort: voor muziek in producties als video's, reclames, podcasts, games en apps vraag je een licentie aan bij Buma/Stemra of Sena. Een reel waarin je je werk laat zien is zo'n productie.

Dat betekent niet dat er morgen iemand van Buma/Stemra voor je winkel staat. Het betekent dat je geen poot hebt om op te staan als iemand er wat van zegt, en dat een platform je geluid eraf kan halen zonder dat het je iets vraagt.

Welke muziek mag wel onder je reel?

Vier soorten geluid kun je zonder zorgen gebruiken.

• Je eigen geluid. Wat je al opnam terwijl je filmde: de koffiemolen, de naaimachine, de zaag op het hout, het belletje boven de deur, je eigen stem die iets uitlegt.
• De Geluidencollectie van Meta. Meta beschrijft die als een bibliotheek met rechtenvrije muziek en geluidseffecten, gratis te gebruiken in video's voor Facebook en Instagram, en je mag de nummers mixen, bewerken en onder je beeld zetten.
• Muziek in het publieke domein. De beschermingstermijn is dan verlopen. Meta noemt het zelf een gratis maar beperkte keuze. Let erop dat de opname een eigen verhaal is: het stuk van een oude componist is vrij, de uitvoering die vorig jaar werd opgenomen meestal niet.
• Muziek waarvoor je betaalt. Een licentie bij de rechthebbenden, een abonnement op een muziekbibliotheek die zakelijk gebruik toestaat, of een muzikant uit je eigen dorp die iets voor je maakt.

Bij dat laatste geldt één leesregel: open de licentie en zoek op of commercieel gebruik en reclame er echt onder vallen. Rechtenvrij betekent dat je niet per keer afdraagt, niet dat alles mag.

Heb je iets geregeld met een rechthebbende, vraag hem dan om je pagina's en accounts bij Meta op de witte lijst in zijn Rights Manager te zetten. Dat voorkomt dat je keurig betaalde muziek alsnog wordt gedempt.

Het eerste punt is in de praktijk het sterkste, en het kost niets. Het geluid van jouw werk heeft niemand anders, het klinkt echt, en het zegt meer over je zaak dan het nummer dat deze maand onder elke reel staat.

Wat gebeurt er als je toch muziek gebruikt die niet mag?

Het platform kan het geluid uitzetten of je video blokkeren, zonder dat iemand je dat vooraf vraagt. Herkenningssoftware luistert mee, en die hoort een refrein sneller dan jij denkt.

Instagram legt uit dat de kans daarop groter wordt naarmate er meer volledige nummers in een video zitten, en raadt kortere stukjes muziek aan. Instagram heeft er zelfs een eigen hulppagina over: zo vervang je gedempt geluid in een post.

Het vervelende zit in het moment. Je reel staat online, de eerste mensen hebben gekeken, en dan valt de muziek eruit. Wat overblijft is een filmpje waarin iemand geluidloos een bos bloemen inpakt, zonder dat er iets te horen of te lezen is.

Zet je er geld achter, dan wordt de ruimte nog kleiner. Voor advertenties verwijst Meta naar rechtenvrije muziek uit de Geluidencollectie.

Dempen is bovendien iets wat het platform doet om zijn eigen afspraken na te komen. Het maakt de inbreuk waar Buma/Stemra het over heeft niet ongedaan, dus reken er niet op dat een gedempte reel de zaak afhandelt.

Hoe zit het op Facebook en LinkedIn?

Op Facebook gelden dezelfde regels als op Instagram, want het zijn dezelfde afspraken van hetzelfde bedrijf. De Geluidencollectie kun je ook voor reels op Facebook gebruiken.

LinkedIn werkt anders. Daar laad je een videobestand op en komt het geluid uit dat bestand; de helppagina van LinkedIn gaat over welke beeld- en geluidsformaten geaccepteerd worden, niet over nummers die je er ter plekke bij kiest. Er is dus geen bibliotheek om op te leunen: wat in jouw bestand zit, moet jij mogen gebruiken.

In zekere zin maakt dat LinkedIn makkelijk. Je zet er je eigen geluid onder, of muziek waarvoor je een licentie hebt, en daarmee is het klaar.

Plaats je dezelfde reel op drie kanalen, houd dan de strengste regel aan. Een nummer dat je in Instagram zelf onder je reel kiest zit niet in het bestand dat je elders uploadt, dus daar sta je alsnog met een stil filmpje.

Maak een reel die ook zonder geluid werkt

De beste verzekering tegen muziekgedoe is een reel die het zonder geluid ook doet. Veel mensen scrollen met het geluid uit, in de trein of 's avonds op de bank, dus daar win je sowieso mee.

• Zet de kern als tekst op het beeld, in je eigen letter en kleuren.
• Begin met het sterkste moment, zodat iemand blijft kijken voordat er iets gezegd is.
• Praat je zelf in beeld, zet er dan ondertitels bij.
• Laat het echte geluid staan. Het gepiep van de deur en het geschuif van een stoel horen bij je zaak en zijn van jou.

Wil je er toch muziek onder, kies dan iets wat op de achtergrond blijft. Muziek die de reel moet dragen valt het hardst op als hij wegvalt, en dan houd je niets over.

Welke onderwerpen zich lenen voor een reel en welke beter een gewone post worden, staat in reel of post: wat kies je wanneer. De maten waarin je filmt vind je in welke maten gebruik je voor posts, stories en reels.

Samengevat

• Onder een reel van je bedrijf zet je alleen muziek waarvoor je de rechten hebt.
• Buma/Stemra schrijft dat commercieel gebruik van muziek een synchronisatielicentie vraagt, en die zit niet in de licenties van de platformen.
• Meta noemt voor pagina's drie wegen: het publieke domein, de Geluidencollectie met rechtenvrije muziek, of een eigen licentie bij de rechthebbenden.
• De gelicentieerde muziekbibliotheek is volgens Meta niet voor alle soorten accounts beschikbaar.
• Gebruik je muziek die niet mag, dan kan het platform je geluid dempen of je video blokkeren.
• Je eigen geluid kost niets, klinkt echt en wordt nooit weggehaald.

Vragen

Mag ik de muziek gebruiken die Instagram me zelf aanbiedt?

Wat je in de lijst ziet hangt af van je soort account en je land; Meta schrijft dat de gelicentieerde muziekbibliotheek niet overal en niet voor alle accounts beschikbaar is. Zie je bij een zakelijk account vooral de Geluidencollectie staan, dan is dat de bedoeling en kun je die rustig gebruiken. Krijg je toch bekende nummers voorgeschoteld, houd dan in je achterhoofd dat voor zakelijk gebruik volgens Buma/Stemra een synchronisatielicentie nodig blijft.

In mijn filmpje speelt de radio op de achtergrond. Mag dat?

Ook dan staat er een opname van muziek in je video, net als wanneer je hem er zelf onder zet, en herkenningssoftware van het platform hoort dat vaak gewoon. Zet de radio uit terwijl je filmt. Het geluid van je werk zelf is bovendien veel leuker om naar te luisteren dan een half nummer met geratel eroverheen.

Mag ik een paar seconden van een nummer gebruiken?

Er bestaat geen regel die een paar tellen muziek zomaar vrijgeeft. Instagram raadt korte stukjes wel aan, omdat de kans dan kleiner is dat een video beperkt wordt, maar dat is iets anders dan toestemming. Voor een post van je bedrijf blijft de licentie nodig, ook bij vijf seconden.

Mag ik de originele audio van een andere maker onder mijn reel zetten?

Technisch kan dat op Instagram, en bij zelf opgenomen geluid van iemand anders is er meestal weinig aan de hand. Zit er een bestaand nummer in die audio, dan verandert er juridisch niets: het blijft muziek van een rechthebbende onder een post van je bedrijf. Vraag je bij twijfel af van wie dat geluid eigenlijk is.

Moet ik betalen als ik in mijn winkel muziek draai?

Dat is een andere vraag dan muziek onder een post, en het antwoord is meestal ja. Ondernemersplein schrijft dat je een licentie nodig hebt als je in je bedrijf muziek laat horen aan gasten, klanten of meer dan twee medewerkers. Die regel je bij Buma/Stemra en Sena; wat je betaalt hangt onder meer af van de ruimte en het aantal bezoekers.

Bronnen

• Heb ik een licentie nodig om muziek te gebruiken op social media? BumaStemra
• Licentie aanvragen voor het gebruik van muziek, Ondernemersplein (Rijksoverheid)
• Zo werkt Sena (naburige rechten van musici en producenten), Sena
• Muziek voor video's op Facebook en Instagram, Meta
• Toegang tot de gelicentieerde muziekbibliotheek op Instagram, Meta Helpcentrum voor bedrijven
• Updates and Guidelines for Including Music in Video, Instagram
• Gedempt geluid vervangen in je Instagram-post, Instagram Helpcentrum
• Geluidencollectie gebruiken voor reels op Facebook, Meta Helpcentrum voor bedrijven
• Muziek toevoegen aan advertenties met Advertentiebeheer, Meta Helpcentrum voor bedrijven
• Mediabestandstypen die LinkedIn ondersteunt, LinkedIn Help